Ozempic ve Mounjaro gibi GLP-1 ilaçları tansiyonu düşürür mü?
Çalışmalarda tansiyonun ne kadar ve ne sürede düştüğü, nabzın neden arttığı, düşük tansiyon belirtileri ve doktorunuza gösterebileceğiniz kayıtlar.
7 dakikada okunur
GLP-1 ilaçları tansiyonu ortalama birkaç mmHg düşürür. Wegovy (semaglutid) ve Zepbound (Mounjaro adıyla da bilinen tirzepatid) ile yapılan başlıca kilo verme çalışmalarında sistolik, yani büyük tansiyon yaklaşık 6–8 mmHg düştü. Etkin madde içermeyen plasebo ile düşüş yaklaşık 1 mmHg oldu. Tip 2 diyabet çalışmalarında Ozempic’in etkin maddesi olan semaglutid, büyük tansiyonu plasebo veya diğer diyabet ilaçlarına göre yaklaşık 2 mmHg daha fazla düşürdü. Ozempic, Wegovy, Mounjaro ve Zepbound’un ABD’deki onaylı kullanım alanları arasında yüksek tansiyon tedavisi yer almıyor. Kalp hızı genellikle biraz artıyor; az sayıda kişide ise tansiyon aşırı düşebiliyor. Evdeki ölçümler doktorunuza sizin değerlerinizin nasıl değiştiğini gösterir.
GLP-1 ilaçları tansiyonu ne kadar düşürür?
Sistolik tansiyon ortalama birkaç mmHg düşer. Bu yazı semaglutid ve tirzepatid hakkındadır. Semaglutid ABD’de tip 2 diyabet için Ozempic, kilo kontrolü için Wegovy adıyla satılır. Tirzepatidin ABD’deki adları ise tip 2 diyabet için Mounjaro, kilo kontrolü için Zepbound’dur. Tirzepatid, GIP adlı ikinci bir hormonun reseptörüne de etki eder.
Türkiye’deki TİTCK kullanma talimatında tirzepatid Mounjaro adıyla yer alır. Aşağıdaki tirzepatid verileri Zepbound’un ABD ürün bilgisine aittir. İlk üç satırdaki sayılar başlangıca göre düşüşü, son satır ise gruplar arasındaki farkı gösterir.
| İlaç | Çalışma ve grup | Büyük tansiyon |
|---|---|---|
| Wegovy, semaglutid, haftada bir iğne, 2,4 mg | STEP 1, 68 hafta; obezitesi veya fazla kilosu olan, diyabeti olmayan yetişkinler (ABD bilgisi) | 6,2 mmHg düşüş; plasebo: 1,1 |
| Zepbound, tirzepatid, haftada bir iğne, 5, 10 veya 15 mg | SURMOUNT-1, 72 hafta; obezitesi veya fazla kilosu olan, tip 2 diyabeti olmayan yetişkinler (ABD bilgisi) | Doza göre 6,6–7,7 mmHg düşüş; plasebo: 1,0 |
| Zepbound, tirzepatid, haftada bir iğne, 10 veya 15 mg | SURMOUNT-2, 72 hafta; tip 2 diyabeti ve obezitesi veya fazla kilosu olan yetişkinler (aynı ürün bilgisi) | Doza göre 5,6–7,1 mmHg düşüş; plasebo: 1,2 |
| Semaglutid, Ozempic dâhil; iğne veya tablet | Farklı sürelerde 29 çalışma, tip 2 diyabetli 26.985 yetişkin (Endocrine, 2023) | Plasebo veya diğer diyabet ilaçlarına göre 2,3 mmHg daha fazla düşüş |
Bunlar farklı çalışmalardır; hangi ilacın tansiyonu daha çok düşürdüğünü göstermez. Kilo verme çalışmalarında tansiyon klinik ziyaretlerinde ölçüldü. Başlangıçtaki ortalama büyük tansiyon yaklaşık 123–131 mmHg arasındaydı. Diyastolik, yani küçük tansiyondaki değişim daha azdı: STEP 1’de 2,8 mmHg, plasebo ile 0,4 mmHg düştü.
SURMOUNT-1 içindeki daha küçük bir çalışmada tip 2 diyabeti olmayan yetişkinlere gece gündüz ölçüm yapan bir tansiyon cihazı verildi. 36 hafta sonunda 24 saatlik ortalama büyük tansiyon, tirzepatid ile plaseboya göre doza bağlı olarak 7,4–10,6 mmHg daha fazla düştü. Hypertension’da 2024’te yayımlanan rapora göre düşüş hem gündüz hem gece görüldü. Bu sonuçlar olağan ev ölçümlerine değil, 24 saatlik tansiyon takibine aittir.
Tansiyon ne kadar sürede düşer?
SURMOUNT-1’de tirzepatid kullananlarda tansiyon yaklaşık ilk 24 hafta, yani altı aya yakın süre boyunca hızla düştü; ardından 72. haftaya kadar sabit kaldı. Bu sonuç Heart dergisinin 2024 tarihli analizinde bildirildi. Yazarların tahminine göre kilo kaybı, büyük tansiyondaki düşüşün yaklaşık üçte ikisini (%67,6) açıkladı. Katılımcılar tansiyon ilaçlarını almaya devam etti; çalışma doktorları bu ilaçlarda düzenleme yapabiliyordu.
GLP-1 ilaçları tansiyonu yükseltebilir mi?
Çalışmalarda GLP-1 ilaçları tansiyonu ortalama olarak yükseltmedi. Artan sayı kalp hızıydı; evde kullanılan tansiyon aletlerinde bu değer çoğunlukla “Nabız” etiketiyle gösterilir. Ozempic, Wegovy, Mounjaro ve Zepbound’un ABD ürün bilgilerinde ortalama artış dakikada 1–4 atım olarak bildirilir. Wegovy ürün bilgisi, dinlenirken çarpıntı veya kalbin hızla atması durumunda sağlık uzmanına haber verilmesini ister.
İlaç bırakıldıktan sonra tansiyon yeniden yükselebilir. SURMOUNT-4’te Zepbound ile ilk 36 haftada büyük tansiyon 11,2 mmHg düştü. Daha sonra plaseboya geçirilenlerde sonraki 52 haftada 8,2 mmHg arttı. Zepbound almaya devam edenlerde artış 2,0 mmHg oldu. Sayılar Zepbound’un ABD ürün bilgisinden alınmıştır.
Ölçümünüz normalde gördüğünüzden yüksekse Amerikan Kalp Derneği (AHA) yeniden ölçmenizi ve iki sonucu da yazmanızı önerir. Büyük tansiyon aniden 180’in veya küçük tansiyon 120 mmHg’nin üzerine çıktıysa ve belirti yoksa en az bir dakika bekleyip tekrar ölçmenizi söyler. İki sayıdan biri hâlâ bu kadar yüksekse derhal bir sağlık uzmanıyla görüşün. Bu yükseklikle birlikte göğüs ağrısı, nefes darlığı, sırt ağrısı, uyuşma, güçsüzlük, görme değişikliği veya konuşma güçlüğü varsa beklemeden acil yardım çağırın.
GLP-1 ilaçları düşük tansiyona yol açabilir mi?
Evet, az sayıda kişide tansiyon aşırı düşebilir. ABD ürün bilgilerine göre Wegovy’nin kilo verme çalışmalarında ilacı alan yetişkinlerin %1,3’ünde, plasebo alanların %0,4’ünde düşük tansiyon bildirildi. Zepbound ile oranlar %1,6 ve %0,1’di. Bunlar çalışmalarda olay bildirilen katılımcıların oranlarıdır; ev ölçümlerinin ne kadarının düşük çıktığını göstermez.
Her iki ürün bilgisi de tansiyon ilacı kullananlarda düşük tansiyonun daha sık görüldüğünü bildirir. Zepbound alanlar arasında, ayrıca tansiyon ilacı kullananlarda oran %2,2, kullanmayanlarda %1,2’ydi. Zepbound ürün bilgisi bu olayları mide-bağırsak yan etkileri ve sıvı kaybıyla da ilişkilendirir.
Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS), kusma veya ishal olduğunda bol sıvı içilmesini önerir. Kusma sürüyorsa ve içtiğiniz sıvıyı tutamıyorsanız gecikmeden bir sağlık uzmanına danışılmasını söyler.
ENDO 2026 toplantısında sunulan gözlemsel çalışmada, zaten en az iki sınıftan tansiyon ilacı alan 42.262 yetişkinin sağlık kayıtları incelendi. Düşük tansiyonla ilişkili bir olay yaşayanların oranı, GLP-1 ilacına başlamadan önce %8,7 iken başladıktan sonraki altı ayda %10,2 oldu. Aynı kişilerin ilaç öncesi ve sonrası kayıtları karşılaştırıldı. Baş dönmesi, bayılma, düşme, düşük tansiyon tanısı ve büyük tansiyonun 90 mmHg veya altında olması bu olaylara dâhildi. Olaylar en çok 65 yaş ve üzerindeki kişilerde ve tip 2 diyabeti olanlarda görüldü. Plasebo grubu yoktu; sonuçlar şimdilik yalnızca bir kongre özeti olarak sunuldu. Bu nedenle çalışma ilişki gösterir, olayların ilaçtan kaynaklandığını kanıtlamaz. Northwestern Üniversitesinin haberine göre kıdemli yazar, sonuçları doğrulamak için başka çalışmalar gerektiğini belirtiyor.
NHS ve AHA, 90/60 mmHg’nin altındaki ölçümü düşük tansiyon olarak tanımlar. AHA, belirti veya başka sorun yoksa tek bir düşük ölçümün genellikle kaygı nedeni olmadığını söyler. Baş dönmesi, bulantı veya başka belirtiler varsa sağlık uzmanına başvurulmasını önerir. NHS sersemlik veya baş dönmesi, bulantı, bulanık görme, güçsüzlük, zihin bulanıklığı ve bayılmayı sıralar. Bayılacak gibi hissediyorsanız NHS uzanıp bacaklarınızı kaldırmanızı önerir. Uzanamıyorsanız oturup başınızı dizlerinizin arasına doğru indirin. Düşük tansiyon değerleri hakkındaki yazımızda daha fazla bilgi var.
Baş dönmesi her zaman düşük tansiyon demek değildir. NHS’nin tirzepatid ve semaglutid sayfaları, kan şekerinin düşmesinin de baş dönmesine yol açabileceğini belirtir. Başka diyabet ilaçları da alıyorsanız kan şekeri düşüklüğü daha olasıdır.
Evde hangi bilgileri kaydetmeli?
Her ölçümü tarih, saat ve kalp hızıyla birlikte yazın. AHA, ne sıklıkta ölçüm yapacağınızı sağlık uzmanınıza sormanızı önerir. Ölçüm öncesinde beş dakika sessizce dinlenin, bir dakika arayla iki ölçüm yapın ve her gün aynı saatte ölçün.
Sayıların yanına doktorunuzun göremediği ayrıntıları ekleyin: ilaca başladığınız veya dozun değiştiği gün, her iğnenin yapıldığı gün, bulantı, kusma ya da ishal olan günler, baş dönmesi ve ne zaman olduğu.
Tansiyon ilacı da kullanıyorsanız bu kayıt daha da önemlidir. AHA, evdeki sonuçlarınız ne olursa olsun sağlık uzmanınıza danışmadan tansiyon ilacınızı bırakmamanızı söyler. Herhangi bir ilacın dozunun değişip değişmeyeceğine onu yazan doktor karar verir. Ölçümleriniz bu karar için veri sağlar.
Ortalama tansiyon hesaplama aracı, ölçüm listenizin ortalamasını verir. Kâğıdı tercih ediyorsanız yazdırılabilir tansiyon takip çizelgesinde not sütunu bulunur. BP Diary her ölçümü kalp hızı ve notunuzla saklar; son doz değişikliğinden bu yana geçen haftalar gibi seçtiğiniz herhangi bir dönem için ücretsiz rapor oluşturur.
Ne zaman doktorla görüşmeli?
Baş dönmesi tekrarlıyorsa doktorunuzla görüşün. NHS bunu düşük tansiyon belirtisi olarak tanımlar. NHS her bayılma sonrasında da doktora başvurulmasını önerir. Bayılan kişi nefes almıyorsa, bir dakika içinde uyandırılamıyorsa, tam olarak kendine gelmemişse ya da konuşmakta veya hareket etmekte güçlük çekiyorsa hemen acil yardım çağırın. Göğüs ağrısı, kuvvetli veya düzensiz kalp atışı ya da göğüste çırpınma hissi varsa da aynı şekilde davranın. NHS, egzersiz sırasında veya yatarken bayılmayı da acil yardım gerektiren belirtiler arasında sayar. İlaca başladığınızdan beri nelerin değiştiğini doktorunuzun görebilmesi için kayıtlarınızı randevuya götürün.